Typografie · drukwerk · boekenOver de uitgaveContact
Letterlood

Boeken, drukwerk en papier

Wat een bladzijde bewaart.

Achter iedere gedrukte bladzijde zit een reeks handelingen: zetten, inkten, drukken, vouwen en binden. Letterlood volgt de sporen daarvan in oude boeken en prenten. Van de losse drukletter tot een nauwelijks zichtbaar watermerk: het materiaal vertelt mee.

Boekdrukkunst

Van losse letter naar leesbaar boek

Een oude bladzijde begon als een verzameling losse tekens. De drukkerij maakte daarvan een vorm die meerdere afdrukken kon opleveren.

Halverwege de vijftiende eeuw kwam in Europa het drukken met een pers en losse metalen letters op. Teksten konden daardoor sneller worden vermenigvuldigd dan door ze telkens over te schrijven. Gedrukte boeken uit deze beginperiode, tot 1 januari 1501, worden incunabelen genoemd. De KB bewaart zowel exemplaren uit de Nederlanden als drukken uit andere Europese gebieden.

Lees het verhaal
Houten historische drukpersen in een museumzaal.
Historische drukpersen in het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen, januari 2009.Riopelle · Public Domain · Uitsnede en WebP-weergave.

Lithografie

Lithografie: een tekening die kan worden gedrukt

Steendruk gebruikt het gedrag van water en vet. Nederlandse prenten laten zien hoeveel verschillende beelden die techniek kon voortbrengen.

Bij lithografie wordt een voorstelling op een vlakke kalksteen aangebracht. Het drukproces berust op de verschillende werking van water en vet: de inkt hecht aan de delen waar de tekening is voorbereid. Daarom heet lithografie ook steendruk en behoort ze tot de vlakdruktechnieken. Het Nederlands Steendrukmuseum verbindt de uitvinding met Alois Senefelder aan het einde van de achttiende eeuw.

Lees het verhaal